Uitleg
Wat is zintuiglijke prikkelverwerking (ZiP)?
Alles aan ons lichaam is natuurlijk een groot wonder. Maar Zintuiglijke Prikkelverwerking (ZiP) is wel een heel speciaal wonder. Het is de fantastische samenwerking tussen zintuigen en hersenen.
Zintuiglijke prikkelverwerking is een hoofdtaak van je lichaam. Prikkelverwerking is iets wat iedereen altijd en overal doet. Jij ook. Nu. Ook bij jou komen nu via je zintuigen allerlei ‘prikkels’ binnen.
Op school leren we dat er vijf zintuigen zijn, zoals Aristoteles ze ooit benoemde. Binnen de zintuiglijke prikkelverwerking gaan we echter uit van acht zintuigen:
Kijken
Horen
Voelen
Proeven
Ruiken
Balans
Beweging
Merken
Zien
Horen
Voelen
Proeven
Ruiken
Evenwicht
Vanbinnen voelen
Bewegen
Binnen en buitenwereld
We nemen prikkels waar uit de wereld om ons heen (zien, horen, voelen, proeven, ruiken) én uit ons lichaam (evenwicht, vanbinnen voelen, beweging.
De ZiP-bril
Wanneer het “te veel” of juist “te weinig” is
Overprikkeld
Het brein bestempelt veel prikkels als belangrijk of dringend → geluiden klinken harder, licht voelt fel, aanraking kan schrikreacties oproepen.
Onderprikkeld
Het brein merkt minder prikkels op → iemand zoekt extra prikkels (beweging, geluid) om alert te worden of betrokken te blijven. Of zoekt juist geen extra prikkels en blijft sloom of passief.
Stap voor stap prikkels begrijpen
Hoe het werkt
Voor alle acties ben je afhankelijk van de informatie die je via je zintuigen binnen krijgt; je ziet, hoort, voelt, balanceert, beweegt, ruikt, proeft en reageert daar op.
Het zenuwstelsel maakt de hele dag beslissingen over of iets belangrijk genoeg is om aandacht aan te besteden en of iets goed is voor het lichaam of niet. De hersenen doen dit door een prioriteit aan de prikkels te geven. Prikkels zijn:
01
VIP (Very Important Prikkel)
Houdt je veilig (bijv. water is heet → je trekt je hand terug).
02
Interessant
Vraagt om aandacht (bijv. je telefoon gaat → je kijkt wie het is).
03
Nuttig
Helpt je om je soepel aan te passen (bijv. het begint te regenen → je haalt de was binnen).
04
Saai
Herhaalt zich en vervaagt (bijv. een tikkende klok die je op een gegeven moment niet meer hoort).
Reacties op prikkels
Je neus dichtkijpen
→ omdat je iets vindt stinken.
Je zet de muziek zachter
→ omdat die te hard staat.
Je neemt een beweegmoment
→ om weer beter te kunnen focussen.
Ontdek de vijf verschillende prikkeltypes
Waarom reageert de één anders dan de ander in dezelfde situatie? Ontdek de prikkeltypen en kijk met een andere bril naar gedrag.
Onderprikkeld & actief
Onderprikkeld & passief
Overprikkeld & actief
Overprikkeld & passief
Neutraal
Ontdek de vijf prikkeltypes
Onderprikkeld & actief
Onderprikkeld & passief